Công đoàn Việt Nam đổi mới, sáng tạo; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đoàn viên, công nhân, viên chức, lao động; v́ sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước
| TIẾNG VIỆT | ENGLISH |
Trang chủ
 Tuyên truyền giáo dục
 Pháp luật, chính sách
 Công tác nữ công, giới
 Tổ chức, đoàn viên CĐ
 Hoạt động đối ngoại
Lịch công tác tuần
  Chính trị, xă hội
  Đời sống CNVCLĐ
  Hoạt động của TLĐ
  Tin CĐ ngành TW và CĐ Tổng công ty
  Tin LĐLĐ địa phương
  Thực hiện Luật Công đoàn và pháp luật lao động
  Những mô h́nh hay, cách làm tốt
  Hoạt động tại cơ quan TLĐ
  Nghiên cứu, trao đổi
  Chương tŕnh Tấm lưới nghĩa t́nh
  Văn bản mới ban hành
  Tin lao động ở nước ngoài
  Lịch sử CĐ VN
  Các kỳ đại hội CĐVN
  Chức năng,nhiêm vụ TLĐ
  Hệ thống tổ chức CĐVN
  Đoàn chủ tịch TLĐ
  Ban chấp hành TLĐ
  Cơ quan TLĐ
  CĐ ngành TW,CĐ TCTy
  LĐLĐ các tỉnh,TP
  Các đơn vị trực thuộc TLĐ
  Tuyên truyền giáo dục
  Pháp luật, chính sách
  Công tác nữ công, giới
  Tổ chức, đoàn viên CĐ
  Hoạt động đối ngoại
  Tin lao động ngoài nước
  Địa chỉ liên hệ cần biết
  Văn bản pháp luật liên quan
  Trả lời thư bạn đọc
  Tin hoạt động khoa học
  Các đề tài khoa học
  Giới thiệu sách
  Tin tức hoạt động BHLĐ
  Chương tŕnh quốc gia về ATVSLĐ
  Hướng dẫn chuyên đề ATVSLĐ
  Nghiên cứu - Trao đổi về ATVSLĐ
  Hỏi đáp về chế độ chính sách ATVSLĐ
  Thi đua- khen thưởng về ATVSLĐ
  Sổ tay công tác tổ chức
  Hỏi đáp về pháp luật
  Hỏi đáp về chính sách chế độ
  Hướng dẫn thể thức văn bản
 
 
 
 
 
 
 
 
  Lịch sử CĐ VN  
     
  Tóm tắt quá tŕnh h́nh thành và phát triển của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam (phần 1)    
Cập nhật lúc: 13:49 13/01/2006(GMT+7)  
 

I. Quá tŕnh h́nh thành giai cấp công nhân Việt Nam và sự ra đời của Công hội đỏ

1. Sự h́nh thành giai cấp công nhân Việt Nam

Trước thế kỉ XV, Việt Nam chưa có những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển công, thương nghiệp và kinh tế hàng hoá, nhưng đă có tầng lớp thợ thủ công. Sang thế kỉ XV, XVI đội ngũ “ Những người lao động làm thuê” đă xuất hiện. Đầu thế kỉ XIX, ngành khai mỏ phát triển và hàng ngàn “thợ” mỏ làm việc trong các mỏ khai thác than, thiếc. Nhưng đó chưa phải là công nhân hiện đại, sản xuất trong dây chuyền công nghiệp.

Đội ngũ công nhân Việt Nam xuất hiện khi có cuộc khai thác thuộc địa lần thứ I (từ năm 1897 đến năm 1914) của thực dân Pháp. Khu công nghiệp tập trung ở Hà Nội, Sài G̣n, Hải Pḥng, Nam Định, Vinh - Bến Thủy, Ḥn Gai đă làm cho số công nhân tăng nhanh... Số lượng công nhân năm 1906 là 49.500 người trong đó có 1.800 thợ chuyên môn.

Nhiều xí nghiệp tập trung đông công nhân như: Xi măng Hải Pḥng có 1.500 người, 3 nhà máy dệt ở Nam Định, Hải Pḥng, Hà Nội cũng có 1.800 người, các nhà máy xay xát ở Sài G̣n có tới 3.000 người, riêng trên các tuyến đường sắt Vân Nam - Hải Pḥng đă thu hút tới 6 vạn người. Ngành mỏ (năm 1914) có tới 4.000 thợ, đó là chưa kể số “thợ theo mùa”. Tổng số công nhân Việt Nam tính đến trước chiến tranh thế giới lần thứ I có khoảng 10 vạn người.

Sau khi chiến tranh thế giới lần thứ I kết thúc, thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ II (1919-1929) nhằm tăng cường vơ vét, bóc lột nhân dân thuộc địa để bù đắp những tổn thất trong chiến tranh.

 Sự phát triển của một số ngành công nghiệp khai khoáng, dệt, giao thông vận tải, chế biến... dẫn đến số lượng công nhân tăng nhanh, công nhân mỏ và công nhân đồn điền nhiều nơi tập trung hàng vạn người. ở các thành phố, nhiều nhà máy đă có trên 1.000 công nhân như nhà máy Xi măng Hải Pḥng, nhà máy Dệt Nam Định.

Đến cuối năm 1929, tổng số công nhân làm việc trong các doanh nghiệp của tư bản Pháp là hơn 22 vạn người, trong đó có 5,3 vạn thợ mỏ, 8,6 vạn công nhân các ngành công thương nghiệp, 8,1 vạn công nhân các đồn điền trồng cây công nghiệp. Đó là chưa kể đến những người làm ở xí nghiệp thủ công lớn, nhỏ, thợ may, thợ cạo, thợ giặt, bồi bếp, khuân vác ở hải cảng...

Như vậy, từ sự đầu tư vào công cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp dẫn tới sự ra đời tất yếu khách quan của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam. Và đó cũng là điều kiện cơ bản làm xuất hiện một giai cấp mới - giai cấp công nhân Việt Nam.

Đa số công nhân nước ta có nguồn gốc xuất thân từ nông dân. Trong số 27.505 công nhân, đồn điền, thợ mỏ ở 15 tỉnh Bắc Kỳ vào năm 1929 th́ có tới 24.658 người là nông dân (chiếm 84,6%). Sớm tiếp thu truyền thống anh dũng bất khuất, chống giặc ngoại xâm của dân tộc, giai cấp công nhân Việt Nam đă hăng hái đấu tranh với tư bản Pháp. Tuy nhiên, phần lớn các cuộc đấu tranh c̣n tản mạn và tự phát, thiếu tổ chức lănh đạo và chỉ tập trung vào đ̣i quyền lợi kinh tế, quyền sống trước mắt, với các h́nh thức như: bỏ việc về quê, lăn công, đ̣i tăng lương, chống đánh đập. Tiêu biểu là cuộc đấu tranh của công nhân đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn, công nhân mỏ thiếc - kẽm Cao Bằng, gạch Yên Thế, dệt sợi Nam Định. Song cũng có một số cuộc đấu tranh của công nhân có tinh thần dân tộc cao như phong trào đấu tranh ủng hộ nghĩa quân Yên Thế, tham gia biểu t́nh đ̣i thả nhà yêu nước Phan Bội Châu, phong trào để tang nhà yêu nước Phan Chu Trinh... . trong cao trào yêu nước những năm 1925 -1926 ở Sài G̣n.

 Từ khi chủ nghĩa Mác-Lênin được truyền bá vào Việt Nam, số lượng các cuộc băi công ngày một tăng và quan trọng hơn là băi công có tính chất chính trị, có tổ chức lănh đạo. Nếu như năm 1927 có 7 cuộc băi công th́ năm 1929 có đến 24 cuộc, năm 1930 là 30 cuộc với số lượng người tham gia lên đến ngót 32.000 người. Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào công nhân và phong trào yêu nước từ năm 1925 đến năm 1929 là một điều kiện quyết định sự ra đời các tổ chức Cộng sản và Công hội Đỏ ở Việt Nam, đặc biệt là sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam vào đầu năm 1930.

2. Các tổ chức Công  hội sơ khai ở Việt Nam trước năm 1925

Năm 1921, đồng chí Tôn Đức Thắng bắt tay vào cuộc vận động thành lập Công hội Ba Son. Mục đích của hội là: Đấu tranh bênh vực quyền lợi của công nhân, đấu tranh chống đế quốc tư bản. Công hội đỏ đă trở thành linh hồn của phong trào băi công của công nhân Ba Son, Sài G̣n - Chợ Lớn vào những năm 1920 - 1925, mà điển h́nh là cuộc băi công của công nhân Ba Son tháng 8 năm 1925. Cuộc băi công này ủng hộ cuộc đấu tranh của công nhân Thượng Hải, Trung Quốc. V́ thế đây là cuộc đấu tranh đầu tiên của công nhân ta mang tính chính trị quốc tế.

Ngoài tổ chức Công hội Đỏ do đồng chí Tôn Đức Thắng sáng lập, c̣n có Liên đoàn công nhân lái tàu trên các bến Viễn Đông (gọi tắt là Hải viên công hội). Tôn chỉ, mục đích của hội là “Mưu lợi ích và giúp đỡ anh em lao động Hải viên, đ̣i những điều kiện cần thiết cho anh em lao động Hải viên, đoàn kết toàn thể anh chị em lao động”. Hải viên công hội đă thu hút phần lớn các thuỷ thủ Việt Nam làm trên những con tàu chạy từ Pháp qua Việt Nam, Trung Quốc và một số nước khác.

Khoảng năm 1922, trên tàu biển của hăng hàng hải Pháp có hàng ngh́n thuỷ thủ Việt Nam tổ chức Hội ái hữu để tương trợ giúp đỡ nhau khi xa quê hương. Thủy thủ người Pháp và người Việt Nam trên các con tàu chạy từ Pháp đến Việt Nam đă liên lạc với một bộ phận công nhân Việt Nam trên đất liền Sài G̣n - Chợ Lớn. Trong cuộc mít tinh chào mừng thắng lợi đấu tranh của thủy thủ trên 8 tàu buôn Pháp đậu tại Cảng Sài G̣n năm 1922 đă nêu khẩu hiệu “Công đoàn muôn năm”. Sài G̣n - Chợ Lớn đă hưởng ứng khẩu hiệu đó và cùng nhau bí mật tổ chức ra Hội tương tế, ái hữu của ḿnh.

Khác với công đoàn ở các nước dân chủ tư sản, các tổ chức công đoàn sơ khai ở Việt Nam ngay từ khi ra đời đă phải hoạt động bí mật. Song, bằng nhiều biện pháp khôn khéo các tổ chức này đă gắn bó mật thiết với công nhân, lao động góp phần rút ngắn giai đoạn đấu tranh “tự phát” của phong trào công nhân Việt Nam.

3. Thành lập Công hội đỏ Bắc kỳ - tổ chức tiền thân của Công đoàn VN

Quá tŕnh h́nh thành phát triển của Công Hội đỏ Bắc kỳ gắn liền với hoạt động của lănh tụ Nguyễn ái Quốc trong những thập niên đầu của thế kỷ XX, Người đă đặt nền móng, cơ sở lư luận cho sự ra đời của các tổ chức quần chúng của giai cấp công nhân Việt Nam. Từ năm 1914 đến năm 1917, Nguyễn Aí Quốc hoạt động ở Luân Đôn tham gia công đoàn hải ngoại Anh; cuối năm 1917, Người trở về Pháp, tham gia Đảng xă hội Pháp và là đoàn viên của công đoàn Kim khí Pháp; năm 1919 đă hướng dẫn cho Nguyễn Tạo (Việt kiều tại Pháp) thành lập công đoàn thủy thủ Việt Nam tại Mác-xây.

 Tháng 6/1925, Nguyễn ái Quốc sáng lập Hội Việt Nam thanh niên cách mạng ở Quảng Châu - Trung Quốc và trực tiếp giảng dạy cho các hội viên. Trong cuốn “Đường cách mệnh” có nói đến tính chất nhiệm vụ của Công hội: “ Tổ chức công hội trước hết là để công nhân đi lại với nhau cho có cảm t́nh, hai là để nghiên cứu với nhau, ba là để sửa sang cách sinh hoạt của công nhân cho khá hơn bây giờ, bốn là để giữ ǵn quyền lợi cho công nhân, năm là để giúp cho quốc dân, giúp cho thế giới”. Sau khi được học tập lư luận hầu hết các hội viên đă trở về nước hoạt động, phát triển những hội quần chúng như hội hiếu hỉ, tương tế, chơi họ... thành tổ chức công hội.

Từ năm 1928, ḱ bộ Bắc ḱ của Việt Nam cách mạng thanh niên phát động phong trào “Vô sản hoá”, phong trào đấu tranh của công nhân Việt Nam ngày càng sôi nổi, đă thúc đẩy tổ chức công hội phát triển cả về h́nh thức lẫn nội dung hoạt động và trở thành tổ chức công đoàn cách mạng của giai cấp công nhân.

Tại các khu công nghiệp thuộc các tỉnh miền Bắc, nhiều xí nghiệp đă có công hội như: nhà máy Diêm, hăng sửa chữa ôtô Aviát (Hà Nội ), nhà máy Sợi, nhà máy xi măng (Hải Pḥng), Ḥn Gai, Quảng Yên (khu mỏ Quảng Ninh... Công nhân làm việc ở các bến tàu, nhà ga cũng có tổ chức công hội. ở miền Nam, tổ chức công hội cũng đă h́nh thành và hoạt động, chủ yếu ở các khu công nghiệp Sài G̣n - Chợ Lớn và đồn điền cao su.

Năm 1929, phong trào công nhân và hoạt động công hội ở nước ta phát triển sôi nổi, đặc biệt là ở miền Bắc. Các cuộc đấu tranh của công nhân nổ ra liên tục ở nhiều xí nghiệp, có sự phối hợp chặt chẽ và thống nhất hành động giữa các cuộc đấu tranh ở xí nghiệp này với xí nghiệp khác trong cùng một địa phương, giữa các địa phương này với địa phương khác trong toàn xứ, kết hợp với phong trào đấu tranh chống thuế của nông dân, băi thị của tiểu thương, băi khoá của học sinh.

Tháng 3 năm 1929 chi bộ cộng sản đầu tiên được thành lập ở Hà Nội. Ngày17/6/1929, Đông Dương cộng sản Đảng ra đời và lấy phong trào công nhân làm ṇng cốt cho phong trào cách mạng, lấy việc vận động công nhân làm trung tâm công tác của Đảng, Đảng cử hàng loạt cán bộ vào nhà máy, hầm mỏ, nắm các công hội do Hội Việt Nam cách mạng thanh niên đă lập từ trước để tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản, phổ biến tôn chỉ, mục đích Điều lệ của công hội đỏ, chọn lọc những quần chúng tích cực kết nạp vào Công hội đỏ.

Nhằm đẩy mạnh hơn nữa công tác vận động công nhân tăng cường sự thống nhất về tổ chức và hành động của tổ chức công hội, Ban chấp hành TW lâm thời Đông Dương Cộng sản đảng quyết định tổ chức Hội nghị đại biểu Tổng Công hội đỏ Bắc Ḱ lần thứ I ngày 28/7/1929. Hội nghị được tổ chức tại trụ sở Tổng công hội Bắc kỳ, số nhà 15 phố Hàng Nón - Hà Nội. Tham dự Đại hội có các đại biểu các Tổng công hội tỉnh và thành phố: Hà Nội, Nam Định, Hải Pḥng, khu mỏ Đông Triều, Mạo Khê.

Đại hội đă bầu Ban chấp hành Trung ương lâm thời Tổng Công hội đỏ do đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, ủy viên BCH TW lâm thời Đông Dương công sản Đảng đứng đầu. Đại hội cũng đă thông qua chương tŕnh, điều lệ của Công hội đỏ và quyết định cho xuất bản tờ Lao động (số đầu tiên ngày 14/8/1929 do chính đồng chí Nguyễn Đức Cảnh và Trần Học Hải phụ trách). Ban chấp hành lâm thời c̣n có các đồng chí Trần Hồng Vận, Trần Văn Các, Nguyễn Huy Thảo, Nguyễn Văn Đoài...

Việc thành lập Tổng công hội đỏ Bắc kỳ có ư nghĩa hết sức to lớn đối với phong trào công nhân Việt Nam. Đó vừa là kết quả tất yếu của sự trưởng thành về chất lượng của phong trào công nhân nước ta, vừa là thắng lợi của đường lối công vận của Nguyễn ái Quốc và Đảng Cộng Sản Đông Dương, đồng thời cũng đáp ứng nhu cầu cấp thiết về tổ chức của phong trào công nhân Việt Nam. Việc thành lập tổ chức công đoàn đầu tiên của giai cấp công nhân Việt Nam góp phần vào sự lớn mạnh của phong trào cộng sản công nhân quốc tế. Mối quan hệ giữa phong trào công nhân Việt Nam với phong trào công nhân thế giới, đặc biệt là với công nhân và công đoàn Pháp đă được công hội đỏ thiết lập.

 
     
Print              
 
     
 
  Kỷ niệm 120 năm ngày sinh đồng chí Tôn Đức Thắng  
  Khái lược về lịch sử và cuộc đời đồng chí Nguyến Đức Cảnh  
  Công đoàn ca  
  Huy hiệu CĐVN  
  Tóm tắt quá tŕnh h́nh thành và phát triển của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam (phần 6)  
  Tóm tắt quá tŕnh h́nh thành và phát triển của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam (phần 5)  
  Tóm tắt quá tŕnh h́nh thành và phát triển của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam (phần 4)  
  Tóm tắt quá tŕnh h́nh thành và phát triển của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam (phần 3)  
  Tóm tắt quá tŕnh h́nh thành và phát triển của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam (phần 2)  
  Tên gọi tổ chức Công Đoàn Việt Nam qua các thời kỳ  
  Tổ chức Công đoàn thời kỳ sơ khai  
 
 
 
 
Công đoàn ca (mp3)

 
  Trang nhất | English
 

TRANG TIN ĐIỆN TỬ TỔNG LIÊN ĐOÀN LAO ĐỘNG VIỆT NAM

Giấy phép số 28/GP-BC do Bộ Văn hoá - Thông tin cấp ngày 18-11-2003

Trưởng ban biên tập : Nguyễn Văn Ngàng

Địa chỉ : 82 Trần Hưng Đạo Hà Nội

Điện thoại : Văn phòng TLĐ (04) 3.9421181 - Fax : (04) 3.8223323; website: (04) 3.9421518 - Email : BBTWEB@congdoanvn.org.vn


Bản quyền 2005 Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam
Designed by SARA VIETNAM