Nguyễn Văn Long

                                                     UV. BCH Tổng LĐLĐ Việt Nam,

                                                    Chủ tịch LĐLĐ tỉnh Trà Vinh

ảnh:  LĐLĐ tỉnh tổ chức đối thoại với Ban Giám đốc Công ty TNHH Giày da Mỹ Phong

Nguyên nhân cốt lơi dẫn đến tranh chấp lao động là tiền lương của người lao động (NLĐ) thấp, trong khi đó người sử dụng (NSD) lao động không thực hiện nghiêm các quy định, pháp luật lao động như không đóng bảo hiểm, tăng giờ làm ngoài quy định, trả lương thấp, thiếu quan tâm, tôn trọng người lao động… Do đó, để hạn chế tranh chấp lao động, Liên đoàn Lao động tỉnh Trà vinh đang tập trung đưa ra nhiều giải pháp nhằm hạn chế đấn mức thấp nhất t́nh trạng  tranh chấp lao động nhằm góp phần xây dựng quan hệ lao động hài ḥa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp.

Quan hệ lao động phức tạp dẫn đến nguy cơ đ́nh công cao

Trong nền kinh tế thị trường, quan hệ lao động phần lớn là quan hệ chủ - thợ, mối quan hệ này dựa trên cơ sở sự thỏa thuận giữa NSD lao động và NLĐ trong khuôn khổ quy định của pháp luật. Hiện nay, Nhà nước đă ban hành nhiều chính sách đảm bảo thực thi quyền lợi của cả NSDLĐ và NLĐ.

Hiện nay, một số doanh nghiệp trong các thành phần kinh tế chưa  thực hiện nghiêm túc pháp luật lao động, nhất là những quy định về quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của NLĐ. Những hành vi vi phạm pháp luật của doanh nghiệp là nguyên nhân dẫn đến tranh chấp lao động, ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xă hội, đến môi trường đầu tư, việc làm, thu nhập của người lao động… đồng thời làm tổn thất lớn cho doanh nghiệp khi sản xuất bị đ́nh trệ, không thực hiện đúng hợp đồng với đối tác…

  Tại Trà Vinh, t́nh h́nh quan hệ lao động diễn biến không phức tạp như một số tỉnh, thành phố khác của cả nước, trong năm 2010 chỉ xẩy ra 2 vụ đ́nh công (Công ty TNHH Giày da Mỹ Phong và Chi nhánh 9, Công ty TNHH Khải Hoàn). Tuy tranh chấp lao động tập thể và đ́nh công diễn ra không nhiều nhưng không v́ thể mà quan hệ lao động ở đây không phức tạp. Thực tế tham gia giải quyết các vụ việc trên cho thấy, quan hệ lao động ở các doanh nghiệp trong các thành phần kinh tế, nhất là trong các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn rất phức tạp và nguy cơ dẫn đến tranh chấp lao động và đ́nh công là rất cao.

Qua kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động và kiểm tra Công đoàn vững mạnh hàng năm tại các doanh nghiệp đă xuất hiện nhiều bất cấp đáng lo ngại. Ở đây, nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện tốt pháp luật lao động như: Nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được Thỏa ước lao động tập thể, ở một số doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn th́ Thỏa ước lao động tập thể nội dung hầu hết sao chép, đối phó với những qui định của pháp luật. Nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được Quy chế phối hợp hoạt động giữa Ban Chấp hành Công đoàn và giám đốc doanh nghiệp, chưa thành lập hội đồng ḥa giải - yếu tố quan trọng khi xảy ra mâu thuẫn trong quan hệ lao động. Bên cạnh đó, hoạt động Công đoàn tại các doanh nghiệp đang gặp khó khăn như không có địa điểm, thời gian để hoạt động, nên cán bộ Công đoàn ở daonh nghiệp và cán bộ Công đoàn cấp trên không thể gặp gỡ, trao đổi với đoàn viên Công đoàn. Có doanh nghiệp thành lập công đoàn nhưng chỉ 1 hoặc 2 tháng sau đă không c̣n hoạt động, v́ tất cả đều di chuyển khỏi doanh nghiệp. Mặt khác, số lượng đoàn viên đông nhưng hạn chế về tŕnh độ pháp luật, chính trị, ngay cả một số cán bộ Công đoàn kiến thức này cũng c̣n nhiều hạn chế và đội ngũ lại quá ít. Do đó  làm cho công tác tuyên truyền gặp khó khăn, chưa duy tŕ được thường xuyên các kênh đối thoại giữa NSD lao động với NLĐ, quan hệ lao động chưa được cải thiện, gây thiệt tḥi cho người lao động.

 Thực hiện nhiều giải pháp

Quan hệ lao động c̣n nhiều phức tạp, quy định về quan hệ lao động chưa được thực hiện nghiêm túc không chỉ từ phía NSD lao động mà c̣n từ NLĐ, cơ quan quản lư nhà nước về lao động và trách nhiệm của tổ chức Công đoàn.

Để hiện thực hóa các quy định về quan hệ lao động, Liên đoàn Lao động tỉnh Trà Vinh đă và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm góp phần xây dựng quan hệ lao động ổn định, hài ḥa trong các doanh nghiệp theo Chỉ thị số 22-CT/TW ngày 05/6/2008 của Ban Bí thư. Đó là: Đẩy mạnh thành lập Công đoàn trong các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế nơi có đủ điều kiện, phấn đấu phủ kín Công đoàn đối với các doanh nghiệp có trên 50 lao động để làm đại diện thương lượng và kư Thỏa ước lao động tập thể giữa NSD lao động và NLĐ. Đối với những doanh nghiệp đă có tổ chức Công đoàn th́ Công đoàn cấp trên cơ sở cần tập trung nâng cao vai tṛ của CĐCS theo hướng đào tạo nâng cao kiến thức, kỹ năng về thương lượng, vận động, đối thoại, giải quyết tranh chấp lao động... Thực hiện phương châm "lấy cơ sở làm địa bàn hoạt động, lấy NLĐ làm đối tượng hoạt động"; hướng dẫn CĐCS giúp người lao động kư kết hợp đồng lao động và xây dựng Thỏa ước lao động tập thể; tăng cường giám sát, kiểm tra việc thực hiện thỏa ước lao động tập thể tại doanh nghiệp; tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người lao động; kiểm tra, giám sát việc chấp hành luật liên quan đến người lao động...

Chỉ đạo, hướng dẫn các CĐCS chủ động tham gia thực hiện quy chế dân chủ cơ sở trong doanh nghiệp. Trong đó phối hợp với chuyên môn, giám đốc tổ chức Đại hội Công nhân viên chức, Hội nghị Người lao động trong các doanh nghiệp nhà nước, Công ty CP, Cty TNHH theo hướng thiết thực, hiệu quả, tránh h́nh thức, đối phó. Tăng cường hơn nữa chế độ thông tin, gặp gỡ, đối thoại giữa giám đốc với cán bộ công đoàn, đoàn viên và công nhân lao động để nắm bắt và kịp thời giải đáp những đề xuất, kiến nghị nhằm hạn chế thấp nhất đ́nh công tự phát, trái pháp luật, giải quyết mối quan hệ về lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động...

Thực chất của việc xây dựng quan hệ lao động hài ḥa ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp là xây dựng mối quan hệ hợp tác tích cực nhằm bảo đảm lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động. Đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị. Trong đó, tăng cường sự lănh đạo của các cấp ủy Đảng trong chỉ đạo các cấp các ngành, các doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc pháp luật lao động gắn với thực hiện Chỉ thị số 22-CT/TW ngày 05/6/2008 của Ban Bí thư về tăng cường công tác lănh đạo, chỉ đạo việc xây dựng quan hệ lao động hài ḥa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp, Chỉ thị số 10-CT/TU ngày 24/01/2008 của Tỉnh ủy Trà Vinh về xây dựng tổ chức Đảng, đoàn thể trong các hợp tác xă và doanh nghiệp tư nhân. Các cấp chính quyền, cơ quan quản lư nhà nước về lao động cần tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật lao động cho NSD lao động và NLĐ; tăng cường kiểm tra, giám sát các doanh nghiệp trong thực hiện pháp luật lao động và Luật công đoàn, xử lư nghiêm các doanh nghiệp cố t́nh sai phạm pháp luật và cản trở việc thành lập công đoàn.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp các ngành, của tổ chức Công đoàn, sự hợp tác tích cực, trọng thị của NSD lao động và sự phấn đấu vươn lên của bản thân NLĐ sẽ là tiến đề vững chắc để xây dựng quan hệ lao động hài ḥa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp. Có như vậy quyền lợi của ba bên: Nhà nước - doanh ngiệp – người lao động mới thực sự được bảo đảm, bền vững.