Lê Thanh Hà- Viện Công nhân Công đoàn

Hiện nay, đa phần người khuyết tật (NKT) c̣n gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống. Họ sống chủ yếu dựa vào sự giúp đỡ của gia đ́nh, người thân và bạn bè. Bởi vậy, đồng hành với người lao động khuyết tật, sử dụng lao động là người khuyết tật nhằm tăng thêm lao động, giảm trợ cấp xă hội, mang lại niềm vui trong lao động, nâng cao thu nhập cho người khuyết tật là vấn đề cả xă hội quan tâm, trong đó có vai tṛ quan trọng của công đoàn.

Người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn. Điều 4 Luật Người khuyết tật quy định: Người khuyết tật được tham gia b́nh đẳng vào các hoạt động xă hội; Sống độc lập, ḥa nhập cộng đồng; Được miễn hoặc giảm một số khoản đóng góp cho các hoạt động xă hội; Được chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, học văn hóa, học nghề, việc làm, trợ giúp pháp lư, tiếp cận công tŕnh công cộng, phương tiện giao thông, công nghệ thông tin, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch và dịch vụ khác phù hợp với dạng tật và mức độ khuyết tật và các quyền khác theo quy định của pháp luật. Người khuyết tật thực hiện các nghĩa vụ công dân theo quy định của pháp luật.

Cơ quan, tổ chức trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của ḿnh có trách nhiệm chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người khuyết tật. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên có trách nhiệm vận động xă hội trợ giúp người khuyết tật tiếp cận dịch vụ xă hội, sống ḥa nhập cộng đồng; tham gia xây dựng, giám sát thực hiện chính sách, pháp luật và chương tŕnh, đề án trợ giúp người khuyết tật. Mọi cá nhân có trách nhiệm tôn trọng, trợ giúp và giúp đỡ người khuyết tật[1]

Luật NKT (có hiệu lực từ ngày 1-1-2011) quy định các cơ sở sản xuất, kinh doanh sử dụng từ 30% lao động trở lên là NKT được hỗ trợ cải tạo điều kiện, môi trường làm việc phù hợp cho NKT; được miễn thuế thu nhập DN; được vay vốn với lăi suất ưu đăi, được ưu tiên cho thuê đất, mặt bằng và miễn, giảm tiền thuê đất, mặt bằng phục vụ sản xuất, kinh doanh... Những điều khoản khuyến khích trong Luật NKT sẽ đưa DN đến gần NKT hơn. Khi Luật NKT đi vào cuộc sống, NKT sẽ có nhiều cơ hội học nghề và t́m kiếm việc làm hơn.

Thực hiện Luật Người khuyết và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, vừa qua tại nhiều địa phương Sở Lao động - Thương binh và xă hội đă tổ chức chương tŕnh “Đồng hành với người lao động khuyết tật”. Nhiều doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến người khuyết tật; không c̣n nh́n người khuyết tật với thái độ ban ơn như trước đây. Người khuyết tật được tư vấn học nghề; tham gia các chương tŕnh đào tạo nghề, hỗ trợ kỹ năng nghề nghiệp để hội nhập vào thị trường lao động; giới thiệu việc làm theo nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp (DN); tư vấn các nguồn vốn vay để tự tạo việc làm, được tư vấn pháp luật miễn phí…  Đó là tín hiệu  thể hiện sự quan tâm rơ nét của toàn xă hội, trong việc hỗ trợ việc làm cho người khuyết tật.

Ngoài những DN tham gia tuyển dụng trực tiếp, khá nhiều cơ sở sản xuất, DN khác cũng đă gửi thông tin tuyển dụng thông qua trung tâm. Các ngành nghề được DN tuyển dụng cũng đa dạng và phù hợp với NKT hơn như in lụa, làm bánh đậu xanh, thêu tranh, làm quà lưu niệm, kế toán, thu ngân, chăm sóc khách hàng, công nghệ thông tin, lao động phổ thông… NKT sẽ có nhiều cơ hội lựa chọn công việc. Chương tŕnh “Đồng hành cùng người lao động khuyết tật” sẽ thực hiện tại 24 quận, huyện trên địa bàn TPHCM liên tục trong năm 2011 nhằm giúp NKT tiếp cận các nguồn hỗ trợ về đào tạo nghề, việc làm, pháp luật…

Trước đây, khái niệm nhận NKT khá xa lạ với các DN, nhất là DN có vốn nước ngoài. Nhưng hiện nay, nhiều DN đă bắt đầu có cái nh́n khác về NKT. DN nhận NKT không phải v́ trách nhiệm xă hội hay ḷng thương hại mà v́ hiệu quả công việc. NKT thao diễn tay nghề, làm việc không thua kém người b́nh thường nếu được bố trí công việc phù hợp với dạng tật. NKT là những người gắn bó với công việc, không “đứng núi này trông núi nọ”. Việc chuyển từ h́nh thức DN hỗ trợ NKT sang nhận NKT vào làm việc đem lại lợi ích cho cả hai phía: NKT có việc làm c̣n DN được làm lợi. Doanh nghiệp cần quan tâm hơn  nữa đến việc sử dụng lao động là người khuyết tật.

Là tổ chức đại diện cho người lao động, các cấp công đoàn cần coi lao động khuyết tật là đối tượng vận động, kết nạp họ tham gia hoạt động công đoàn. Các cấp công đoàn ủng hộ các doanh nghiệp nhận người khuyết tật vào làm việc; yêu cầu các cơ quan hữu quan thực hiện đúng các chính sách ưu đăi đối với các doanh nghiệp có nhiều lao động khuyết tật. Công đoàn cơ sở các doanh nghiệp có người khuyết tật lao động cần quan tâm, trợ giúp người khuyết tật hiểu biết pháp luật lao động, Luật Người khuyết tật; đẩy mạnh  tuyên truyền, giáo dục làm cho lao động khuyết tật hiểu rơ đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, hiểu rơ về công đoàn, từ đó tự ư thức được quyền và nghĩa vụ của người lao động; Công đoàn cơ sở các doanh nghiệp có người khuyết tật làm việc kịp thời nắm bắt tâm tư nguyện vọng, những khó khăn cả về vật chất, tinh thần của lao động khuyết tật, từ đó có biện pháp giúp đỡ lao động khuyết tật vui tươi, lạc quan, tăng thêm thu nhập, đảm bảo việc làm đời sống cho người khuyết tật.