Công nhân chính là vốn quư nhất của mỗi doanh nghiệp chứ không phải nguồn lực về tài chính hay nhà xưởng, trang thiết bị hiện đại. Nếu doanh nghiệp biết chăm lo tốt nguồn lực này th́ hoạt động kinh doanh sẽ mang lại hiệu quả cao và ổn định.

Nhiều doanh nghiệp thiếu lao động

Trong những năm qua, Trà Vinh thực hiện chính sách khuyến khích, kêu gọi, thu hút đầu tư, phát triển sản xuất và đă có nhiều doanh nghiệp t́m đến hoạt động trên địa bàn tỉnh, điều này đă mở ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động nông thôn, giúp cho địa phương giải quyết được bài toán tạo việc làm, tăng thu nhập, đời sống nhân dân… Tuy nhiên, hiện nay đang xuất hiện t́nh trạng thiếu lao động. Nhiều doanh nghiệp cho biết, họ đang gặp khó khăn trong việc tuyển dụng lao động và điều này đă làm ảnh hưởng không nhỏ đến kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Trao đổi với chúng tôi,  ông Lê Minh Quyết, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Giày da Mỹ Phong (Trà Vinh) cho biết: Công ty hiện đang có trên 12.000 công nhân và đang có nhu cầu tuyển dụng rất lớn. Phân xưởng Trà Cú thiết kế sử dụng 6.000 công nhân nhưng hiện tại chỉ gần 4.000. Tại Phân xưởng Phước Hưng mới đưa vào hoạt động hồi tháng 4/2011, cần 5.000 công nhân nhưng mới chỉ tuyển được trên 1.000 người.  Hiện đang có nhiều doanh nghiệp chuẩn bị đi vào hoạt động và sẽ cần khoản 3.500 công nhân, trong đó có nhiều cơ hội cho lao động phổ thông. Trên địa bàn huyện Châu Thành, nhiều doanh nghiệp may mặc, mỹ phẩm, chế biến nông sản với quy mô 100 - 500 lao động như Công ty TNHH May Hàn Linh, Công ty TNHH Mỹ Duyên, Công ty TNHH May Đệ Nhất… cũng đang cần hàng ngàn lao động…ông Lê Hoàng Khương, Chủ tịch Công đoàn Khu Kinh tế Trà Vinh cho hay.

Theo quan sát của chúng tôi, để thu hút được công nhân, nhiều doanh nghiệp trưng nhiều bảng băng- rôn thông báo tuyển dụng hàng trăm lao động phổ thông với điều kiện rất “thoáng” như tŕnh độ học vấn lớp 6, không cần tay nghề, độ tuổi… và các khoản ưu đăi như hỗ trợ tiền cơm giữa ca, chuyên cần, môi trường, thu nhập hàng tháng sau giai đoạn thử việc trên 3 triệu đồng, được thực hiện các chế độ BHXH, BHYT và các chế độ theo đúng quy định của pháp luật… rất hấp dẫn nhưng vẫn khó tuyển dụng.

Do thiếu lao động nên hiện nay nhiều doanh nghiệp đă hạ tiêu chuẩn tuyển dụng về tŕnh độ học vấn, không cần tay nghề, tuổi đời không giới hạn, thường xuyên tăng ca… việc này đă và sẽ dẫn nhiều hệ lụy: Công nhân không có tay nghề thường phải làm những công việc nặng nhọc, điều kiện làm việc không đảm bảo, nguy hiểm, lương thấp, tăng ca nhiều dẫn đến sức khỏe suy giảm... Nhưng chính giải pháp t́nh thế để đảm bảo tiến độ sản xuất như vậy đă khiến nhiều công nhân bỏ việc, t́m đến những nơi có thu nhập khá hơn. Một ṿng lẩn quẩn làm cho cả doanh nghiệp và người lao động đều thiệt hại.   

Giữ chân công nhân nhờ có kế hoạch đào tạo, sử dụng và chế độ ưu đăi hợp lư

Theo số liệu thống kê của Liên đoàn Lao động tỉnh Trà Vinh, thu nhập b́nh quân của công nhân trong tỉnh hiện khoảng 3 triệu đồng/người/tháng. Xét ở khía cạnh kinh tế th́ một công nhân có thu nhập cao hơn một người làm nông nghiệp thuần tuư. Tuy nhiên trước t́nh trạng giá cả tăng cao th́ mức thu nhập này cũng chỉ đảm bảo cuộc sống bản thân người công nhân, chứ chưa thể tích lũy được.

Chị Nguyễn Thị Kiều Linh, công nhân Công ty TNHH Sàig̣n - Mêkông tâm sự: Thu nhập hàng tháng 3,2 triệu đồng, trong khi các khoảng chi phí như nhà trọ, tiền chợ, điện, nước, điện thoại, gửi con… số tiền c̣n dư chỉ 500 ngàn - nhưng không phải tháng nào cũng dư, chỉ cần có 2 đám cưới th́ coi như không tích lũy được đồng nào. Trường hợp của chị Thạch Thị Đào có khá hơn, cả anh và chị đều là công nhân cùng Công ty TNHH Giày da Mỹ Phong, nói về thu nhập, chị cho biết: Thu nhập của hai vợ chồng hàng tháng trên 5 triệu đồng, nhà ở gần nơi làm việc, không tốn tiền thuê nhà, tiền xăng xe,… anh chị đang nuôi một cha già và đứa con đang học lớp 10, mọi chi phí sinh hoạt trong gia đ́nh đều từ lương của hai vợ chồng, cuộc sống hiện tại cũng tạm ổn định, chuyện tích lũy để lo cho đứa con vào đại học đang làm anh chị rất đau đầu.

Ông Lê Văn Lẹ, Trưởng ban Công tác cơ sở Liên đoàn Lao động tỉnh Trà Vinh cho biết: Nhiều người đang nhầm lẫn giữa tiền lương và thu nhập của công nhân. Các doanh nghiệp thông báo tuyển dụng đều khẳng định thu nhập trên 3 triệu đồng/tháng nhưng khi phân tích ra mới thấy nhiều bất cập. Thực chất họ thường tính lương cơ bản bằng hoặc cao hơn quy định của Nhà nước đôi chút, cộng các khoản tiền hỗ trợ khác (thực chất là lương) như tiền ăn trưa, chuyên cần, hiệu quả công việc, môi trường, hỗ trợ khó khăn, tiền tăng ca… người lao động phải làm việc cật lực để được hưởng nguyên lương.

Thực tế không phải doanh nghiệp nào cũng gặp khó trong việc tuyển dụng và giữ chân công nhân. Công ty Liên doanh May Hồng Việt - Trà Vinh là một ví dụ. Dù phải đối mặt với sự cạnh tranh với các doanh nghiệp trên địa bàn nhưng công ty luôn ổn định được nguồn lao động. Ông Diệp Tấn Đạt, Phó Giám đốc công ty chia sẽ kinh nghiệm: Chúng tôi giữ chân được công nhân là nhờ có kế hoạch đào tạo, sử dụng và chế độ ưu đăi hợp lư. Công ty luôn khuyến khích công nhân nâng cao tay nghề, những người đạt yêu cầu sẽ được nâng lương thỏa đáng. Trong thời điểm giá cả leo thang, đời sống của công nhân gặp khó khăn công ty đă chia sẽ lợi nhuận, tổ chức sản xuất hợp lư mà không cắt giảm lao động. C̣n trong lúc công ty gặp khó khăn do suy giảm kinh tế, công nhân được công đoàn vận động thuyết phục chia sẽ khó khăn với công ty, không bỏ việc… Ngoài ra công ty c̣n thực hiện các chế độ ưu đăi khác như hỗ trợ nhà ở cho công nhân gắn bó với công ty, hỗ trợ xây dựng nhà Mái ấm công nhân, Mái ấm công đoàn cho công nhân khó khăn, trong các dịp lễ, tết cổ truyền, tết của đồng bào Khmer công nhân đều được nhận quà, tổ chức lễ tất niên với nhiều hoạt động văn nghệ, giải trí, tṛ chơi rút thăm trúng thưởng… thu hút đông đảo công nhân tham gia.   

Ông Nguyễn Văn Long, Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh cho biết: Thực tế cho thấy, doanh nghiệp nào có kế hoạch đào tạo, sữ dụng và có chế độ đăi ngộ hợp lư, quan tâm chăm lo đời sống … th́ sẽ giữ chân được người lao động, qua đó giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất và phát triển bền vững. Để thực hiện tốt vấn đề này, các cấp công đoàn cần giám sát chặc chẽ việc thực hiện tăng lương của doanh nghiệp, tránh t́nh trạng tăng lương nhưng cắt giảm các chế độ theo quy định. Chủ động đàm phán với doanh nghiệp hỗ trợ tiền ăn trưa hoặc đảm bảo chế độ dinh dưỡng của bữa ăn giữa ca, hạn chế tranh chấp lao động và đ́nh công.

Có kế hoạch đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực hợp lư cùng với chính sách đăi ngộ, quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của công nhân không những giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất, phát triển bền vững mà c̣n phù hợp với chính sách an sinh xă hội của Đảng và Nhà nước.

Ảnh: Công nhân CTy giày da Mỹ Phong- huyện Tiểu Cần (Trà Vinh)

Bài, ảnh: THANH DŨNG

Liên đoàn Lao động tỉnh Trà Vinh